W kontaktach z kobietami nic nie powinno być przypadkowe. Kiedy mężczyzna decyduje się zaprosić kobietę na randkę, powinien ją dokładnie zaplanować, dotyczy to zarówno miejsca, jak i czasu. Planując spotkanie na świeżym powietrzu należy mieć na względzie, że pogoda bywa zmienna. Warto więc pomyśleć o jakiejś alternatywie, by uniknąć np. deszczu, śniegu czy silnego wiatru. Cenną zaleta jest również punktualność. Kobiety nie lubią mężczyzn, którzy każą na siebie czekać. Jest to przecież domena płci pięknej i przez brak punktualności można zrazić do siebie potencjalną partnerkę. Warto wziąć pod uwagę ile czasu zajmie dotarcie na miejsce spotkania, ewentualne korki czy inne trudności i wyjść z domu troszeczkę wcześniej. Ważny jest również ubiór i wygląd. Powinny one być przede wszystkim stosowne do sytuacji. Nie należy nigdy z niczym przesadzać. Strój powinien być schludny i przede wszystkim czysty, dobrany do miejsca w którym ma odbyć się spotkanie, ale i taki w którym mężczyzna będzie się czuł dobrze i naturalnie. Częstym problemem jest długość pierwszej randki. Warto pozostawić trochę niedosytu w drugiej stronie i nie przedłużać spotkania nadmiernie. Takie krótkie, jedno- czy dwugodzinne spotkanie powinno wzbudzić chęć ponownego spotkania. Na spotkaniu warto zrównoważyć mówienie i słuchanie. Prowadzić rozmowę tak, by rozmówca czuł się doceniony i miał wrażenie, że wzbudził zainteresowanie. Wpłynie to z pewnością na to, że poczuje się w dobrze w twoim towarzystwie. Nie należy mówić wszystkiego co popadnie, wypowiedzi powinny być przemyślane, a słownictwo odpowiednie (bez wulgaryzmów czy przekleństw). Należy pamiętać, by nigdy nie narzucać się swoją osobą grugiej stronie. Słuchanie jest kluczem do sukcesu, dzięki temu istenie możliwość poznania rozmówcy, jego zainteresowań i pasji. Z pewnością dobrze widziane są komplementy. Kilka miłych słów wypowiedzianych do drugiej osoby sprawi, że poczuje się ona wyjątkowa. Docenienie drobnych rzeczy, jak uczesanie, zadbane dłonie, kolor pomadki pomoże w rozluźnieniu atmosfery, która na pierwszej randce jest zazwyczaj bardzo sztywna.

Część 1: Anatomia zmęczenia – dlaczego poznawanie ludzi staje się pracą na etacie

Początek poszukiwań partnerskich często niesie ze sobą ekscytację, ciekawość, poczucie otwartej drogi. Jednak po miesiącach lub latach proces ten może przekształcić się w uciążliwy obowiązek, porównywalny z przerzucaniem stosów życiorysów na rekrutacji. Poczucie świeżości ustępuje miejsca przewlekłemu znużeniu. To nie jest zwykłe zmęczenie – to wypalenie randkowe, stan, w którym nasza zdolność do autentycznego zainteresowania drugim człowiekiem zostaje zastąpiona przez mechaniczne procedury i ochronny cynizm. Aby odbudować świeżość, musimy najpierw zrozumieć, co dokładnie się wyczerpuje.

Reifikacja i syndrom „katalogu”. Największym wyczerpywaczem jest przejście od postrzegania ludzi jako złożonych, żywych istot do traktowania ich jako zestawów atrybutów do oceny. Zaczynamy nieświadomie klasyfikować: „Profil A: 2 zdjęcia z rybą, jedno w garniturze na weselu – red flag. Profil B: zdjęcia z podróży, opis wzorowany na profilu firmy – być może pretensjonalny. Profil C: podobne poczucie humoru, ale mieszka za daleko”. To analityczne, odczłowieczające podejście jest męczące, ponieważ angażuje wyłącznie korę przedczołową (ośrodek oceny, logiki), omijając całkowicie ośrodki empatii, ciekawości i emocjonalnego zaangażowania. Mózg pracuje na wysokich obrotach, ale dusza pozostaje głodna. Świeżość ginie, gdy pragnienie połączenia zostaje zastąpione przez proces selekcji.

Zmęczenie decyzyjne i przeciążenie poznawcze. Każda nowa rozmowa, każdy profil, każde pierwsze spotkanie wymaga ogromnej inwestycji poznawczej: analizy zgodności, interpretacji sygnałów, podejmowania mikrodecyzji (odpisać? kontynuować? zaprosić?). To prowadzi do tzw. zmęczenia decyzyjnego, znanego z psychologii podejmowania decyzji. Gdy nasze zasoby mentalne są wyczerpane, nasze wybory stają się gorsze, bardziej impulsywne lub – przeciwnie – paraliżująco ostrożne. Przejawia się to w unikaniu logowania się na portal, w odpisywaniu szablonowymi zdaniami, w poczuciu, że „nie mam siły na kolejną small talkową wymianę zdań”. Świeżość znika, bo mózg, przeciążony, włącza tryb oszczędzania energii, odcinając ciekawość i zaangażowanie jako „nieistotne wydatki energetyczne”.

Pętla nadziei i rozczarowania. Każde nowe poznanie niesie ze sobą mikro-inwestycję w postaci nadziei („A może to ta/tę osoba?”). Nawet minimalna. A gdy po kilku dniach rozmów lub po jednym spotkaniu okazuje się, że nie, następuje mikro-roczarowanie. Po setkach takich mikro-cykli mózg uczy się: „Inwestowanie nadziei prowadzi do bólu”. W odpowiedzi włącza obronny mechanizm przed-nadziejny: cynizm, dystans, obniżone oczekiwania. To skutecznie chroni przed rozczarowaniem, ale jednocześnie zabija to, co jest esencją świeżości – zdolność do łagodnego, otwartego zaciekawienia bez gwarancji sukcesu. Randkowanie staje się wtedy serią transakcji pozbawionych emocjonalnego ryzyka, a więc i emocjonalnej nagrody.

Utrata poczucia autentyczności i syndrom „odgrywania roli”. Gdy proces się przeciąga, zaczynamy odgrywać sami przed sobą. Na pierwszych spotkaniach nie jesteśmy już do końca sobą – jesteśmy „najlepszą, akceptowalną wersją siebie”, starannie wygładzoną. Utrzymywanie tej facety wymaga stałego wysiłku i samokontroli. Każde spotkanie staje się więc nie spotkaniem dwojga ludzi, ale prezentacją dwóch marek osobistych. To głęboko męczące, ponieważ uniemożliwia odpoczynek i spontaniczność. Świeżość potrzebuje autentyczności jak roślina światła – bez niej więdnie.

Przesycenie interakcją i głód samotności. Randkowanie, szczególnie online, to nieprzerwany strumień interakcji społecznych, często o charakterze wymagającym (prezentacja siebie, ocena innych). Dla introwertyków, ale i dla wielu ekstrawertyków, prowadzi to do przesycenia. Potrzebujemy czasu sam na sam ze sobą, by przetrawić doświadczenia, odzyskać energię. Gdy go nie mamy, bo „trzeba odpisać, sprawdzić, umówić się”, randkowanie staje się drugim etatem, który kradnie czas na regenerację. Zmęczenie nie bierze się wtedy z braku ludzi, ale z nadmiaru niewystarczająco głębokich kontaktów, które nie dają energii, a ją odbierają.

Część 2: Strategie odnowy – od przywrócenia człowieczeństwa procesowi po zmianę paradygmatu

Odbudowa świeżości nie polega na znalezieniu „bardziej ekscytujących” osób. Polega na całkowitej zmianie swojego stosunku do procesu randkowania i do samego/samej siebie w tym procesie. To praca nad przywróceniem człowieczeństwa tam, gdzie zapanowała automatyzacja.

1. Wprowadzenie randkowego „postu” i reset percepcyjny. Pierwszym, niezbędnym krokiem jest całkowita przerwa. Nie na dzień czy dwa, ale na minimum 3-4 tygodnie. Celem nie jest tylko odpoczynek, ale zresetowanie percepcji. Chodzi o to, by:

Oduczyć się patrzenia na ludzi przez pryzmat checklisty.

Pozwolić zapomnieć mózgowi o cyklu nadziei i rozczarowania.

Odnowić kontakt z samym sobą – przypomnieć sobie, kim jesteś, gdy nikt nie patrzy i nie ocenia.
W tym czasie należy całkowicie usunąć aplikacje, nie umawiać się na randki, nie analizować starych rozmów. Zająć się życiem, które sprawia przyjemność bez związku z randkowaniem. To oczyszcza emocjonalną patynę.

2. Zmiana celu z „znalezienia kogoś” na „poznanie człowieka”. Po powrocie, fundamentalnie zmień swoją intencję. Zamiast celu: ZDECYDOWAĆ, CZY TA OSOBA JEST DLA MNIE, przyjmij cel: DOWIEDZIEĆ SIĘ, KIM JEST TA OSOBA I JAK WIDZI ŚWIAT. To przejście z paradygmatu sędziego do paradygmatu badacza/odkrywcy. Twoim zadaniem na randce nie jest ocena zgodności, lecz ciekawe, uważne doświadczenie bycia z drugim człowiekiem. Zadawaj pytania nie po to, by zweryfikować checklistę („A co myślisz o dzieciach?”), ale z prawdziwej ciekawości („Co ostatnio cię zaskoczyło?”, „Opowiedz o miejscu, do którego chciałbyś/chciałabyś wrócić i dlaczego?”). Ta zmiana odciąża mózg z obowiązku oceny i angażuje ośrodek ciekawości.

3. Praktyka „jednej rzeczy” i minimalizm randkowy. Zamiast utrzymywania dziesięciu równoległych, płytkich konwersacji, które męczą i dezorientują, wprowadź zasadę „jednej rzeczy w jednym czasie”. Skup się maksymalnie na jednej osobie, z którą nawiązałeś/aś kontakt. Daj jej pełną uwagę. Jeśli po 1-2 spotkaniach nie czujesz chęci na więcej, zakończ z szacunkiem i dopiero wtedy poszukaj kolejnej osoby. To redukuje przeciążenie decyzyjne i pozwala na głębsze, mniej męczące zaangażowanie. Jakość zaczyna zastępować ilość.

4. Randka jako eksperyment, nie egzamin. Zaplanuj spotkania tak, aby były doświadczeniem, a nie przesłuchaniem. Zamiast kawy w tej samej kafejce, proponuj aktywność, która sama w sobie jest interesująca: spacer po nieznanej dzielnicy, wizyta w małym muzeum, gra planszowa w pubie. Cel: wspólnie coś przeżyć. Dzięki temu uwaga przenosi się z oceny osoby na wspólne działanie. Świeżość powraca, gdy pojawia się element zabawy, przygody i wspólnego odkrywania. Nawet jeśli z tej osoby nie będzie związku, spędzisz dobrze czas, a to zmienia całe nastawienie.

5. Rezygnacja z „wersji premium” siebie na rzecz autentyczności. Postanów, że na następnym spotkaniu pozwolisz sobie na niedoskonałość. Opowiesz o dziwactwie, które masz. Przyznasz, że jesteś zmęczony/a pracą. Nie będziesz się forsował/a, by być ciągle zabawnym/a. To jest akt wyzwolenia. Jeśli druga osoba nie przyjmie cię w tym stanie, i tak nie byłaby dobrym partnerem/partnerką na dłuższą metę. A ty zaoszczędzisz energię, którą do tej pory marnowałeś/aś na podtrzymywanie iluzji. Świeżość to także świeżość bycia sobą, bez filtrowania.

6. Zmiana środowiska – offline i kontekst naturalny. Jeśli zmęczenie pochodzi głównie z aplikacji, przenieś poszukiwania całkowicie lub częściowo do świata rzeczywistego. Dołącz do klubów tematycznych (taniec, wspinaczka, książkowe), chodź na wykłady, warsztaty, bierz udział w aktywnościach, które lubisz. Poznawanie ludzi w naturalnym kontekście wspólnej pasji jest o niebo mniej męczące niż przeglądanie profili. Rozmowa rodzi się sama, a presja oceny jest mniejsza, bo nie spotkaliście się tam „po to, by się oceniać”, tylko „po to, by robić coś razem”.

7. Reframing porażki: od rozczarowania do informacji. Przeprogramuj swoje myślenie. Nieudane spotkanie to nie „stracony wieczór” czy „dowód na to, że nigdy nie znajdę nikogo”. To cenna informacja. „Dzięki temu spotkaniu wiem, że bardzo cenię sobie spontaniczność, a ta osoba była nadmiernie zaplanowana”. „Dzięki tej rozmowie uświadomiłem/am sobie, jak ważne jest dla mnie poczucie humoru”. Każde takie doświadczenie przybliża cię do tego, czego naprawdę chcesz, i oczyszcza listę z nieistotnych kryteriów. To zmniejsza poczucie marnotrawstwa energii.

8. Dbaj o swoje życie jak o ogród, a randkowanie traktuj jak możliwość, nie jak obowiązek. Najważniejsza strategia długoterminowa: spraw, by twoje życie było tak bogate i satysfakcjonujące, że randkowanie stanie się jedynie opcją, a nie koniecznością. Inwestuj w przyjaźnie, pasje, rozwój, zdrowie. Gdy przestaniesz patrzeć na randkowanie jako na jedyną drogę do szczęścia, odzyskasz nad nim kontrolę. Będziesz wchodzić w interakcje z ciekawości i otwartością, a nie z desperacją i wyczerpaniem. Poczucie świeżości wraca, gdy masz z czego wracać – do dobrego, własnego życia.

Odbudowa emocjonalnej świeżości to w istocie akt przywrócenia człowieczeństwa sobie i osobom, które poznajemy. To rezygnacja z bycia menedżerem projektu „Związek” na rzecz bycia wędrowcem, który z ciekawością odkrywa nowe krajobrazy – nie po to, by je podbić, ale by je zrozumieć i poczuć. Gdy uda się ten przełom, zmęczenie ustępuje miejsca uważności, a rutyna – prawdziwemu spotkaniu.

Czy chemia może powstać przez internet? To pytanie, które zadaje sobie niemal każdy, kto kiedykolwiek próbował nawiązać głębszą więź poprzez ekran komputera czy smartfona. Tradycyjnie pojęcie „chemii” kojarzy nam się z nieuchwytną, fizyczną iskrą, która przeskakuje między dwojgiem ludzi w jednej chwili, gdy ich spojrzenia się spotkają, dłonie przypadkiem się zetkną, a w powietrzu wyczuwalne jest napięcie. To doświadczenie zmysłowe, niemal zwierzęce, które trudno sobie wyobrazić w świecie zredukowanym do tekstu, zdjęć i może czasem głosu. A jednak, coraz więcej osób deklaruje, że doświadczyło silnego, emocjonalnego pociągu do kogoś, kogo najpierw poznały w przestrzeni cyfrowej, a dopiero potem w realnej. Co na ten temat mówią badania psychologiczne? Okazuje się, że proces powstawania więzi i atrakcji online jest nie tylko możliwy, ale często podlega innym, ciekawym mechanizmom, które mogą nawet sprzyjać tworzeniu się głębszej, bardziej intelektualnej formy „chemii”. Psychologia relacji zdaje się sugerować, że to, co potocznie nazywamy chemią, wcale nie jest jednorodnym zjawiskiem. Składa się na nie zarówno pobudzenie fizjologiczne, jak i emocjonalne zaangażowanie, intelektualna fascynacja oraz poczucie podobieństwa i wzajemnego zrozumienia. Te ostatnie składniki mogą znakomicie rozwijać się w środowisku online, a w niektórych przypadkach nawet intensywniej niż podczas tradycyjnego, pierwszego spotkania w zatłoczonym barze. Kluczowym pojęciem jest tutaj „wiązanie się poprzez ujawnianie siebie” – proces, w którym stopniowo i wzajemnie dzielimy się osobistymi informacjami, myślami i uczuciami. W realnym świecie, zwłaszcza na początku znajomości, proces ten bywa hamowany przez zakłopotanie, presję czasu czy rozpraszające bodźce zewnętrzne. W przestrzeni platform do nawiązywania relacji tempo i głębia tych wynurzeń często są większe. Badania, takie jak te klasyczne autorstwa psychologów Sphenera i Keislera, wskazują na zjawisko „hiperpersonalnej” komunikacji online. Polega ono na tym, że w warunkach ograniczonej liczby sygnałów (brak wyglądu, mimiki, tonu głosu w czysto tekstowej komunikacji), nadawca i odbiorca idealizują się nawzajem. Odbiorca buduje w umyśle pozytywny, często dopasowany do własnych pragnień, obraz rozmówcy na podstawie tego, co ten pisze. Nadawca zaś, mając więcej czasu na przemyślenie i skonstruowanie wypowiedzi, może prezentować swoją najlepszą, najciekawszą wersję. To swoiste „przeprojektowanie siebie” w interakcji może prowadzić do powstania silnego poczucia więzi i fascynacji, które można interpretować jako chemię intelektualną lub emocjonalną. Co ważne, ten proces bywa bardziej kontrolowany i intencjonalny niż spontaniczna wymiana zdań przy pierwszym spotkaniu, co dla osób nieśmiałych lub ceniących głębszą rozmowę może być środowiskiem wręcz idealnym do rozpalania iskry zainteresowania.

Mechanizm ten ma jednak swoje drugie, ciemniejsze dno, które również jest przedmiotem badań. Powstałe w ten sposób poczucie bliskości i chemii może być iluzoryczne, oparte na projekcji i fantazji, a nie na realnym poznaniu całościowej osoby, z jej niedoskonałościami i codziennymi nawykami. Psychologowie ostrzegają przed zjawiskiem „premature intimacy” – przedwczesnej intymności, gdzie bardzo szybko, pod wpływem intensywnych, tekstowych wynurzeń, ludzie deklarują sobie głębokie uczucie, nie mając żadnego punktu odniesienia co do zachowania drugiej strony w rzeczywistości. Czy zatem chemia online jest nieprawdziwa? Nie do końca. Można ją raczej opisać jako chemię innego rodzaju, skupioną na innych modalnościach. W świecie rzeczywistym pierwsze wrażenie opiera się w ogromnej mierze na atrakcyjności fizycznej, zapachu, dźwięku głosu, mowie ciała – czynnikach, które aktywują prymitywne ośrodki w mózgu związane z pociągiem. W świecie online, zwłaszcza na początku tekstowej komunikacji, pierwsze wrażenie budowane jest na podstawie sposobu wysławiania się, poczucia humoru, inteligencji, wrażliwości, podobieństwa wartości i poglądów. Chemia, która tu powstaje, jest chemią umysłu i osobowości. Badania z zakresu psychologii ewolucyjnej i społecznej potwierdzają, że długoterminowa satysfakcja z związku jest silniej skorelowana z podobieństwem wartości i wzajemnym szacunkiem niż z samym tylko początkowym, fizycznym pociągiem. W tym kontekście serwisy umożliwiające poznawanie nowych ludzi mogą działać jak filtr, który najpierw pozwala na poznanie tych głębszych warstw, a dopiero potem wprowadza element fizyczności. Co ciekawe, samo oczekiwanie i wyobrażanie sobie drugiej osoby na podstawie tych głębszych rozmów może potem, podczas pierwszego spotkania, wzmocnić odczuwanie tradycyjnej chemii fizycznej. Mózg, który już związał pozytywne emocje i podniecenie z daną osobą, może „przepisać” te odczucia na reakcję fizjologiczną podczas realnego spotkania. To zjawisko jest podobne do efektu, który obserwujemy, gdy zakochani się w kimś przez długą korespondencję – listy miłosne z dawnych epok są tego doskonałym przykładem. Współczesne aplikacje randkowe stały się po prostu nowym medium dla tego starożytnego zjawiska.

Wielu badaczy zastanawia się jednak, czy ten rodzaj chemii przetrwa próbę spotkania twarzą w twarz. Kluczowym momentem jest tu pierwsze spotkanie offline, które w psychologii relacji internetowych bywa nazywane „testem rzeczywistości”. To moment, w którym dwie, już zazwyczaj silnie ze sobą emocjonalnie związane online, osoby muszą skonfrontować swój wyidealizowany obraz z rzeczywistym, wielowymiarowym człowiekiem. Badania, jak chociażby te prowadzone przez Nicolasa Epleya z Uniwersytetu Chicago, pokazują, że ludzie mają tendencję do znacznego niedoceniania tego, jak bardzo osobowość i charakter drugiego człowieka są czytelne oraz atrakcyjne w bezpośrednim spotkaniu, nawet po wstępnej, tekstowej znajomości. Okazuje się, że chemia zbudowana online nie znika po spotkaniu, ale podlega transformacji. Jeśli fizyczna obecność i bezpośrednia interakcja potwierdzają obraz wyłaniający się z rozmów – to znaczy, jeśli osoba jest spójna w swoich zachowaniach, a jej wygląd i sposób bycia, choć oczywiście nieidealny, jest zasadniczo zgodny z wyobrażeniem – wówczas chemia online może się spotęgowac, przekształcając w pełniejszą, bardziej kompleksową więź. Iskra intelektualna otrzymuje wtedy paliwo zmysłowe. Problem i potencjalny kryzys pojawia się wtedy, gdy występuje duża rozbieżność. Na przykład, gdy osoba w rzeczywistości jest wycofana, podczas gdy w tekście była bardzo otwarta, lub gdy całkowicie ignoruje podstawowe zasady higieny czy szacunku, o których wcześniej pięknie pisała. Wtedy chemia online może gwałtownie wyparować, pozostawiając po sobie poczucie rozczarowania i oszustwa. Dlatego psychologowie podkreślają, że choć głębokie więzi mogą narastać online, to dla rozwoju pełnej, romantycznej relacji niezbędne jest jak najszybsze przeniesienie jej do świata rzeczywistego. Chemia internetowa jest jak roślina kiełkująca w kontrolowanych warunkach hydroponicznych – może być silna i zdrowa, ale aby zakwitła i wydała owoce, musi zostać przesadzona do prawdziwej gleby, ze wszystkimi jej nieprzewidywalnymi czynnikami.

W kontekście komunikacji głosowej i wideo, które stały się standardem w wielu internetowych poszukiwaniach towarzysza życia, proces tworzenia chemii znów się komplikuje i upodabnia do warunków rzeczywistych. Wideorozmowa przywraca bowiem część kluczowych składowych pierwszego wrażenia: ton głosu, tempo mówienia, śmiech, mimikę twarzy, choć nadal w ograniczonym, dwuwymiarowym formacie. Badania nad komunikacją niewerbalną potwierdzają, że nawet taka forma kontaktu dostarcza mózgowi ogromnie ważnych danych społecznych. Możemy ocenić czyjś szczery uśmiech (zaangażowanie mięśni wokół oczu), wykryć nerwowość po drżeniu głosu, czy poczuć sympatię po otwartej postawie ciała. Chemia, która może powstać podczas dobrej, swobodnej rozmowy wideo, jest już wielowymiarowa – łączy w sobie element intelektualny (treść rozmowy) z emocjonalnym (ton, ekspresja) i nawet w pewnym stopniu wizualnym. To ważny krok ewolucyjny w kierunku zmniejszenia luki między światem online a offline. Co jednak z samym fizycznym pożądaniem, które jest tak istotnym składnikiem romantycznej chemii? Czy może ono powstać wirtualnie? Odpowiedź psychofizjologii jest zaskakująco twierdząca. Pobudzenie seksualne i uczucie pożądania mogą być wygenerowane przez wyobraźnię, stymulowaną słowem pisanym, głosem, a nawet określonymi rodzajami interakcji online. Literatura erotyczna od wieków jest tego dowodem. W kontekście randkowania online, flirt, dwuznaczne rozmowy, a nawet wspólne oglądanie filmu przez platformę streamingową przy włączonym czacie głosowym, mogą wywołać silne pobudzenie i poczucie intymności. Jest to jednak pożądanie silnie skoncentrowane na umyśle i wyobraźni, a nie na bezpośredniej, fizycznej obecności. Jego trwałość i zdolność do przekształcenia się w satysfakcjonującą fizyczną relację ponownie zależą od późniejszej, realnej kompatybilności. Wnioski z badań są więc dość jednoznaczne: chemia zdecydowanie może powstać przez internet. Jest to jednak specyficzny rodzaj chemii, który może być niezwykle intensywny i głęboki, ponieważ opiera się na poznaniu wewnętrznego świata drugiej osoby, często z pominięciem powierzchownych, dystrakcyjnych bodźców. To jednocześnie chemia bardziej krucha, podatna na rozczarowanie, jeśli nie zostanie odpowiednio zweryfikowana w rzeczywistości. Dla współczesnego człowieka, szukającego więzi w cyfrowym świecie, zrozumienie tej dynamiki jest kluczowe. Pozwala cieszyć się iskrą, która przeskakuje przez czat, ale też zachować zdrowy rozsądek i pamiętać, że pełnia ludzkiej relacji wymaga spotkania nie tylko umysłów, ale i ciał, w tym samym miejscu i czasie.